Vị thần oai hùng trong tâm thức người dân
Đình, đền làng Vũ Lăng thờ phụng Ngài Đoàn thượng- Đông Hải Đại Vương thượng đẳng thần, một danh tướng triều Lý văn võ song toàn, người đã dựng cung thương tại mảnh đất này khi xưa. Ngài họ Đoàn, húy Thượng, sinh ra trong gia đình danh giá, lớn lên với chí lớn trượng phu, trung hiếu vẹn toàn. Được vua Lý Cao Tông tin dùng, phong chức Tham chính, rồi trấn giữ bốn phương, lập nhiều chiến công hiển hách.Khi qua vùng Vũ Lăng, thấy sông nước khả ái, phong cảnh hữu tình, Ngài đã chọn đất dựng cung, xin miễn phu phen tạp dịch cho dân, tạo nên mối duyên thiêng với mảnh đất này. Sau khi Ngài hóa, nhân dân bản thôn xúc động dựng miếu phụng thờ. Các triều vua sau đều ban sắc phong Thượng đẳng thần, truy tôn Đông Hải Đoàn Đại Vương với mĩ tự cao quý – một vị thần oai linh muôn thuở trong tâm khảm người dân Vũ Lăng.
Lễ hội – Ngày hội của lòng thành và khí phách
Từ sáng sớm ngày 9 tháng 3, tiếng trống hội đã vang lên ba hồi dồn dập, giục giã. Đó là tiếng gọi thiêng liêng, đánh thức mạch nguồn lịch sử, khiến lòng người dâng lên niềm hân hoan khó tả. Hòa cùng tiếng trống là tiếng chiêng giòn tan, mở đầu cho ngày hội lớn. Đội múa lân, múa rồng uốn lượn trên sân đình như tái hiện khí thế hừng hực của vị tướng năm xưa khi xông pha trận mạc.
Sau phần khai hội, đại diện các cụ cao niên trong làng đọc tiểu sử Đức Thành hoàng – giọng ngân vang, rõ ràng, kể lại những chiến công oanh liệt của Ngài. Từng câu chữ như khắc sâu vào tâm trí con cháu về một thời vàng son của bậc tiền nhân: văn vương, võ lược, trung quân, nghĩa khí. Không phải nỗi niềm bi thương, mà là niềm tự hào về một tinh thần bất khuất – khí phách Đông Hải, khí phách của người anh hùng dám đứng lên vì đại nghĩa.
Các đại biểu, các đoàn thể lên thắp hương, dâng hoa trước án tọa. Khói hương nghi ngút quyện vào không gian như sợi dây vô hình kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa trời đất và lòng người. Phần quan trọng và linh thiêng nhất là rước kiệu Thánh từ đình ra đền – đoàn rước uy nghiêm, cờ xí rợp đường, tiếng nhạc rộn rã, dòng người đông đúc nối nhau trong niềm tôn kính vô bờ.
Vũ Lăng – Làng nghề và tín ngưỡng hướng về cội nguồn
Vũ Lăng không chỉ là nơi lưu giữ hồn thiêng Đông Hải Đại Vương thượng đẳng thần mà còn là thôn của làng nghề truyền thống sơn tạc tượng. Bao đời nay, người dân nơi đây vẫn miệt mài với những pho tượng Phật, tượng Thánh, những bức hoành phi câu đối chạm khắc tinh xảo. Cũng chính từ bàn tay khéo léo và tấm lòng thành kính, người thợ làng nghề đã gửi gắm đức tin vào từng đường nét, từng họa tiết.
Tín ngưỡng thờ Thành hoàng hòa quyện cùng nghề sơn tạc tượng tạo nên một nét đặc thù riêng: mỗi sản phẩm nghệ thuật ra đời đều hướng về cội nguồn, về đạo lý “uống nước nhớ nguồn”. Các cụ trong làng vẫn dạy con cháu rằng, làm nghề cũng như làm người, phải giữ cái tâm sáng, cái đức thành, như chính Đức Thánh khi xưa đã sống trọn vẹn với chữ trung, chữ nghĩa. Đó là sợi chỉ đỏ kết nối quá khứ, hiện tại và tương lai.
Ngày hội của mai sau
Ngày nay, lễ hội làng Vũ Lăng không chỉ dừng lại ở việc tưởng nhớ một bậc thần linh, mà còn là dịp để người dân thể hiện niềm tự hào sâu sắc về truyền thống oai hùng của cha ông. Các bạn trẻ trong làng ai cũng háo hức tham gia vào các đội rước, đội cờ, đội múa. Nghề sơn tạc tượng ngày càng phát triển, sản phẩm vươn xa khắp mọi miền, mang theo hồn cốt và niềm tự hào của mảnh đất Vũ Lăng.
Người dân Vũ Lăng luôn khắc ghi: dù mai sau bất cứ đâu, vẫn hướng về mái đình - nơi lưu giữ hồn thiêng Đông Hải Đại Vương thượng đẳng thần, vị thần đã dạy cho họ bài học về khí phách, về lòng trung nghĩa, về sự kiêu hãnh của người con đất Việt. Lễ hội cứ thế mỗi năm một vang xa, như bản tráng ca bất tận giữa lòng kinh kỳ – khí phách Đông Hải sống mãi cùng thời gian!