DÂN HÒA: ĐÁNH THỨC GIÁ TRỊ DI SẢN CỔNG LÀNG ƯỚC LỄ, NGHỀ GIÒ CHẢ TRUYỀN THỐNG VÀ BẢO VẬT CHÙA SỔ

Tham dự buổi làm việc có Đồng chí Phạm Thị Lan Anh - Trưởng phòng Quản lý di sản (Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội); Đại diện lãnh đạo và chuyên viên phòng Quản lý di sản

Lãnh đạo xã Dân Hòa có đồng chí Mai Xuân Trường - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã; đồng chí Đinh Hữu Bình - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã; các đồng chí trong Ban Thường vụ Đảng ủy, Đại diện lãnh đạo phòng văn hóa xã hội, Văn phòng Đảng ủy, Văn phòng HĐND-UBND xã, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp; Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn, Trưởng ban CTMT, Chi hội trưởng Hội Người cao tuổi, Đại diện Hội làng nghề Giò chả Ước Lễ.

Tại buổi làm việc, đồng chí Đinh Hữu Bình - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã đã báo cáo tổng quan về giá trị của ba di sản:

Đối với Cổng cầu làng Ước Lễ - "Thượng gia hạ kiều" độc bản giữa lòng Hà Nội: Đây là công trình kiến trúc cổ độc đáo, tiêu biểu cho loại hình "thượng gia hạ kiều" (trên là nhà, dưới là cổng cầu) - một dạng kiến trúc hiếm gặp trong hệ thống cổng làng Việt Nam hiện nay. Được xây dựng từ thời Hậu Lê, trải qua nhiều lần tu sửa nhưng vẫn bảo tồn được những yếu tố kiến trúc truyền thống cơ bản. Cổng làng được xây bằng gạch cổ với kỹ thuật cuốn vòm truyền thống, phía trên là ngôi nhà nhỏ lợp ngói mang phong cách kiến trúc Bắc Bộ. Các chi tiết đại tự, câu đối, hoa văn trang trí thể hiện trình độ thẩm mỹ và kỹ thuật xây dựng của cư dân địa phương thời phong kiến. "Cổng làng là biểu tượng văn hóa, tinh thần của người dân Ước Lễ, gắn với ký ức quê hương và ý thức cộng đồng qua nhiều thế hệ."

Đối với Đôi đèn gỗ và hệ thống tượng thờ tại chùa Sổ - Kiệt tác điêu khắc 500 năm tuổi. Đôi đèn gỗ cổ tại chùa Sổ (Hội Linh Quán) có niên đại từ thời nhà Mạc (thế kỷ XVI), được chạm khắc tinh xảo với các họa tiết truyền thống, phản ánh trình độ cao của nghệ thuật điêu khắc gỗ dân gian. Hệ thống tượng thờ là tập hợp hiện vật quý hiếm, sơn son thếp vàng tiêu biểu cho nghệ thuật truyền thống Việt Nam, mang phong cách tạo hình đặc trưng qua từng giai đoạn lịch sử. Đây không chỉ là trung tâm của các hoạt động tín ngưỡng, lễ hội mà còn thể hiện mối liên hệ mật thiết giữa nghệ thuật dân gian và đời sống tâm linh của cộng đồng.

Đối với Nghề giò chả Ước Lễ - Di sản ẩm thực gần 500 năm tuổi. Làng Ước Lễ có lịch sử gần 500 năm gắn với nghề làm giò chả truyền thống. Nghề không chỉ tạo sinh kế, thương hiệu đặc trưng cho địa phương mà còn lưu giữ hệ thống tri thức dân gian về lựa chọn nguyên liệu, kỹ thuật chế biến, phối trộn gia vị và kiểm soát quy trình sản xuất. Sản phẩm giò chả Ước Lễ không chỉ là lễ vật quen thuộc trong các dịp lễ, Tết, cưới hỏi, giỗ chạp mà còn góp phần quảng bá văn hóa ẩm thực truyền thống của Hà Nội, củng cố sự gắn kết cộng đồng và bồi đắp niềm tự hào về truyền thống quê hương.

Sau khi nghe báo cáo, các đại biểu tham dự hội nghị đã thảo luận, đưa ra các ý kiến, đề xuất đóng góp vào quá trình hoàn thiện hồ sơ khoa học đối với các di sản. Đại diện thôn Ước lễ và hiệp Hội Giò chả Ước Lễ đã bày tỏ sự đồng thuận và cam kết: Cam kết phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng trong việc hoàn thiện hồ sơ, cung cấp đầy đủ tư liệu, phim ảnh, sách báo phục vụ công tác xây dựng hồ sơ khoa học. Sẵn sàng lấy ý kiến đồng thuận của cộng đồng - yếu tố quan trọng trong quy trình đề nghị ghi danh di sản phi vật thể quốc gia. Chuyển giao tư liệu kèm theo cam kết cho phép sử dụng trên các nền tảng số không vì mục đích thương mại, đảm bảo tính minh bạch và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Sau khảo sát thực tế tại Cổng làng Ước Lễ, khu vực bảo tồn Nghề giò chả và chùa Sổ, đồng chí Phạm Thị Lan Anh - Trưởng phòng Quản lý di sản (Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội) nhấn mạnh: Cổng làng Ước Lễ đã được khoanh vùng bảo vệ trong quy hoạch bảo tồn di sản. Đây là tiền đề quan trọng để đề xuất xếp hạng di tích cấp quốc gia. Nghề giò chả Ước Lễ có nhiều giá trị để khai thác văn hóa phi vật thể. Đồng chí đề nghị địa phương chủ động xây dựng hoạt động trải nghiệm, kết hợp giữa bảo tồn và phát triển kinh tế, huy động nguồn lực từ du lịch và thương mại. Đối với đôi đèn gỗ và tượng thờ tại chùa Sổ, cần thúc đẩy thủ tục công nhận Bảo vật quốc gia. Các sản phẩm quà tặng lưu niệm, đăng ký bản quyền thương hiệu là hướng đi bền vững.

Về hồ sơ Làng nghề truyền thống phi vật thể "giò chả Ước Lễ", yêu cầu chuẩn bị đầy đủ tư liệu làng nghề; thể hiện cam kết của chính quyền địa phương trong bảo vệ di sản; lấy ý kiến đồng thuận của cộng đồng.

Đồng chí nhấn mạnh vai trò của số hóa trong lưu giữ, phục dựng và lan tỏa giá trị di sản. Không chỉ dừng ở bảo tồn, số hóa còn mở ra khả năng khai thác sáng tạo thông qua các sản phẩm số, du lịch thông minh, góp phần chuyển hóa di sản thành nguồn lực kinh tế, nâng cao vị thế của Thủ đô trong tiến trình phát triển.

Phát biểu tại buổi làm việc, đồng chí Mai Xuân Trường, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã đã bày tỏ sự trân trọng và cảm ơn sâu sắc đối với những định hướng, chia sẻ và hỗ trợ của Phòng Quản lý di sản - Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội dành cho địa phương trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa trên địa bàn xã.

Đồng chí nhấn mạnh, Dân Hòa là một trong những địa phương có hệ thống di tích dày đặc với 91 di tích, trong đó có 52 di tích đã được xếp hạng cấp quốc gia và thành phố. Trong bối cảnh đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ, đây vừa là cơ hội lớn, vừa đặt ra nhiều thách thức đối với công tác bảo tồn di sản. Đồng chí khẳng định, liên quan đến di sản văn hóa phi vật thể quốc gia về nghề truyền thống, các bên liên quan cần phối hợp hết sức tích cực, chặt chẽ để thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm.

Căn cứ vào các ý kiến đóng góp tại buổi làm việc, đồng chí nhấn mạnh một số định hướng triển khai cụ thể: Phát triển các sản phẩm quà tặng lưu niệm lấy cảm hứng từ tượng cổ, đôi đèn gỗ và hình ảnh cổng làng Ước Lễ - những biểu tượng đặc trưng văn hóa của địa phương; khai thác giá trị của cổng làng và cổng cầu làm biểu tượng cho các sản phẩm thương hiệu của xã; đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ việc đăng ký bản quyền và xây dựng các sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với làng nghề truyền thống.

Đặc biệt, đồng chí Bí thư Đảng ủy thông tin: Vào ngày 27 tháng 6 tới, xã Dân Hòa sẽ chính thức khai trương mô hình kết hợp giữa làng nghề di sản và trải nghiệm, mở ra hướng phát triển mới, kết nối bảo tồn với khai thác du lịch văn hóa một cách bền vững. Đây sẽ là bước thử nghiệm quan trọng, tiền đề để xây dựng các sản phẩm du lịch đặc thù, góp phần nâng cao đời sống kinh tế - xã hội cho người dân địa phương.

Đồng chí Mai Xuân Trường cũng chia sẻ, với vị trí chiến lược của một đô thị vệ tinh đang phát triển, Dân Hòa có nhiều tiềm năng nhưng cũng cần sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là sự định hướng chuyên môn từ các cơ quan quản lý cấp thành phố. Đồng chí kêu gọi sự chung tay của cộng đồng, các tổ chức, cá nhân và hội làng nghề trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị di sản, coi đây là tài sản vô giá và là động lực để xây dựng xã Dân Hòa ngày càng giàu đẹp, văn minh, xứng đáng với bề dày lịch sử văn hóa của vùng đất nổi tiếng với truyền thống hiếu học và nghề giò chả lâu đời.

Đồng chí Bí thư Đảng ủy xã một lần nữa khẳng định cam kết của chính quyền địa phương sẽ đồng hành, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn để hoàn thiện hồ sơ, sớm đưa các di sản của thôn Ước Lễ được công nhận ở cấp quốc gia, góp phần nâng tầm giá trị văn hóa và vị thế của Dân Hòa trên bản đồ di sản Thủ đô.

Buổi làm việc đã diễn ra trong không khí nghiêm túc, cởi mở và đạt được sự đồng thuận cao. Đây là bước khởi đầu quan trọng trong hành trình bảo tồn và phát huy giá trị di sản của thôn Ước Lễ nói riêng và xã Dân Hòa nói chung. Với sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền, sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan chuyên môn và sự đồng lòng của cộng đồng, các đề xuất xếp hạng, ghi danh và công nhận di sản hứa hẹn sẽ sớm trở thành hiện thực, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.