Dân Hòa: Giữ hồn quê từ những mái đình cổ kính

Không chỉ mang giá trị lịch sử, kiến trúc, các di tích còn là điểm tựa tinh thần, góp phần bảo tồn bản sắc và gắn kết cộng đồng.

Di tích giàu giá trị lịch sử, kiến trúc, tín ngưỡng

Đình làng Ước Lễ ở xã Dân Hòa là một trong những công trình tiêu biểu, được xây dựng từ thời Hậu Lê, mang đậm phong cách kiến trúc truyền thống Bắc Bộ.

Trải qua nhiều biến động, ngôi đình vẫn giữ được dáng vẻ uy nghi, cổ kính với không gian đặc trưng gồm sân đình, giếng nước, cây cổ thụ… tạo nên một chỉnh thể hài hòa của làng Việt xưa. Năm 2008, đình được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia, khẳng định giá trị đặc biệt về lịch sử và mỹ thuật.

Cụ Lê Văn Sơn, một cao niên trong làng kể: Đình thờ thành hoàng làng Lữ Gia - vị tướng có công chống giặc ngoại xâm, được nhân dân tôn kính qua nhiều thế hệ. Hệ thống di vật như sắc phong, thần phả, hoành phi, câu đối… vẫn được lưu giữ, góp phần phản ánh đời sống tín ngưỡng phong phú của cư dân địa phương.

Không tồn tại đơn lẻ, đình Ước Lễ nằm trong tổng thể không gian văn hóa gồm đình - chùa - chợ - giếng nước - đồng ruộng. Chính cấu trúc này đã tạo nền tảng gìn giữ các giá trị truyền thống, trong đó có làng nghề giò chả Ước Lễ nổi tiếng.

Cùng với đình Ước Lễ, đình Áng Phao là một điểm nhấn văn hóa của xã Dân Hòa. Theo tư liệu, đình được xây dựng vào khoảng thế kỷ XVIII, dưới thời vua Lê Hiển Tông, thờ Tam vị Đức Thượng đẳng thần. Năm 1991, đình được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia.

Qua nhiều lần tu bổ, đình vẫn giữ được nét cổ kính, trở thành nơi sinh hoạt tín ngưỡng và hội tụ văn hóa của cộng đồng dân cư. Không gian đình làng không chỉ phục vụ các nghi lễ truyền thống mà còn góp phần duy trì mối liên kết cộng đồng bền chặt.

Đình Trung Canh Hoạch, cũng được công nhận là Di tích lịch sử cấp quốc gia năm 1991, tiếp tục khẳng định chiều sâu văn hóa của vùng đất này. Đình có quy mô bề thế, mang phong cách kiến trúc thời Lê - Mạc với nhiều chi tiết chạm khắc tinh xảo.

Bên trong đình còn lưu giữ nhiều hiện vật quý như thần phả cổ, chín đạo sắc phong, hương án chạm rồng phượng, các cuốn chiếu thư với hoa văn truyền thống. Những di sản này không chỉ phản ánh trình độ nghệ thuật mà còn thể hiện rõ truyền thống tôn vinh đạo lý, nghĩa khí của cha ông.

Bảo tồn di sản gắn với phát triển

Các di tích đình, đền ở Dân Hòa không chỉ là nơi diễn ra lễ hội, tế lễ mà còn giữ vai trò quan trọng trong giáo dục truyền thống, xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Đây cũng là không gian gắn kết cộng đồng, góp phần tạo sự đồng thuận trong quá trình phát triển địa phương.

Phó Chủ tịch UBND xã Dân Hòa Hoàng Thị Kim Thanh cho biết: "Địa phương xác định công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích là nhiệm vụ quan trọng, gắn chặt với phát triển kinh tế - xã hội. Những năm qua, xã đã huy động nhiều nguồn lực để trùng tu, tôn tạo di tích theo đúng quy định, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức của người dân trong việc gìn giữ di sản".

Công tác bảo tồn vẫn còn không ít khó khăn, thách thức như nguồn kinh phí còn hạn chế, một số di tích xuống cấp theo thời gian, áp lực đô thị hóa tác động đến không gian văn hóa truyền thống.

"Trước yêu cầu thực tế, việc bảo tồn cần được triển khai đồng bộ, kết hợp giữa gìn giữ kiến trúc và phát huy giá trị văn hóa phi vật thể như lễ hội, phong tục. Đồng thời, tăng cường ứng dụng công nghệ trong quảng bá di sản, gắn bảo tồn với phát triển du lịch văn hóa", bà Hoàng Thị Kim Thanh chia sẻ.

"Trong công tác bảo tồn di tích, vai trò của người dân hết sức quan trọng. Người dân không chỉ là chủ thể thụ hưởng mà còn trực tiếp tham gia gìn giữ, bảo vệ di tích; chấp hành các quy định trong tu bổ, tôn tạo; tích cực tham gia các hoạt động văn hóa, lễ hội; đồng thời chung tay cùng chính quyền trong việc phát hiện, ngăn chặn các hành vi xâm hại di sản, góp phần giữ gìn và phát huy giá trị di tích một cách bền vững", Phó Chủ tịch UBND xã Dân Hòa Hoàng Thị Kim Thanh chia sẻ thêm.

Với góc nhìn của thế hệ trẻ, các mái đình cổ cũng mang ý nghĩa đặc biệt. Bạn Nguyễn Thu Trang (25 tuổi) ở đây, chia sẻ: "Khi tìm hiểu kỹ hơn, em nhận ra mỗi ngôi đình đều chứa đựng nhiều câu chuyện lịch sử và giá trị văn hóa. Người trẻ cần chủ động gìn giữ để những giá trị này không bị mai một". Thu Trang cho rằng, nếu di tích được gắn với hoạt động trải nghiệm, giới thiệu trên nền tảng số hoặc du lịch cộng đồng thì sẽ thu hút giới trẻ hơn, từ đó góp phần lan tỏa giá trị truyền thống.

Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã, Bí thư Đoàn Thanh niên xã Dân Hòa cho biết: "Thời gian tới, Đoàn Thanh niên xã sẽ phối hợp với Phòng Văn hoá xã hội của xã triển khai số hóa các di tích đình, chùa trên địa bàn. Qua đó góp phần cùng chính quyền địa phương bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di sản, đồng thời nâng cao hiệu quả quảng bá, lan tỏa hình ảnh di tích đến cộng đồng".